Rodzaje koron zębowych. Na jakie się zdecydować?

• Korony zębowe stosuje się w sytuacji poważnych uszkodzeń zęba, gdy zwykłe wypełnienie nie wystarcza.
• Wyróżnia się różne rodzaje koron protetycznych – całkowite, częściowe i nakładkowe, które dobiera się w zależności od stopnia uszkodzenia zęba.
• Najczęściej stosowane materiały koron to metal, porcelana na metalu, ceramika, cyrkon i kompozyt. Każdy z nich różni się trwałością, estetyką i przeznaczeniem.

Kiedy stosuje się korony zębowe?

Korony zębowe stosuje się wtedy, gdy naturalny ząb jest na tyle uszkodzony, że zwykłe wypełnienie nie wystarczy. Może to być efekt próchnicy, urazu mechanicznego lub leczenia kanałowego, które osłabiło strukturę zęba. Czasem koronę stosuje się w celu poprawy estetyki uśmiechu, zwłaszcza gdy ząb jest bardzo przebarwiony, zniekształcony albo ustawiony pod złym kątem. Stomatolog może zaproponować taki sposób leczenia protetycznego także w sytuacji, gdy pacjent potrzebuje mostu protetycznego i uzębienie sąsiednie musi pełnić funkcję filarów.

Bez względu na przyczynę, korona ma za zadanie przywrócić zębowi pełną funkcjonalność i naturalny wygląd, aby znów można było swobodnie gryźć, mówić i uśmiechać się bez skrępowania.

Ile trwa wykonanie i założenie korony na ząb?

Czas potrzebny na wykonanie i założenie korony zębowej zależy od stanu zęba, wybranego materiału oraz zastosowanej technologii. Standardowo cały proces trwa od 2 do 3 tygodni i obejmuje 2-3 wizyty w gabinecie stomatologicznym.

Rodzaje koron protetycznych ze względu na zakres odbudowy zęba

W zależności od tego, ile naturalnej tkanki zęba udało się zachować, stomatolog dobiera odpowiedni rodzaj korony. W niektórych przypadkach wystarczy odbudować tylko część korony, innym razem, gdy ząb jest poważnie uszkodzony, konieczna może być jego pełna rekonstrukcja.

W stomatologii protetycznej wyróżnia się trzy główne rodzaje koron, które dobiera się w zależności od stopnia uszkodzenia zęba:

• Korony całkowite – stosowane są najczęściej, gdy ząb jest mocno zniszczony, ponieważ zastępują całą jego koronę.
• Korony częściowe (onlay, overlay) – odbudowują tylko fragment korony zęba, np. guzki lub powierzchnię żującą. Pozwalają zachować więcej zdrowej tkanki zębowej.
• Korony nakładkowe (inlay/onlay) – stanowią pośrednie rozwiązanie pomiędzy zwykłym wypełnieniem a pełną koroną. Najczęściej wykonuje się je z ceramiki lub kompozytu i stosuje przy mniejszych ubytkach.

Zastanawiasz się, jak szybko i skutecznie poradzić sobie z uszkodzonym zębem? Przeczytaj artykuł: Złamany ząb – co robić, gdy się ukruszy lub pęknie?

Jakie są rodzaje koron zębowych?

We współczesnej stomatologii wyróżnia się kilka głównych rodzajów koron zębowych, wykonanych z różnych materiałów. Wybór odpowiedniej zależy od indywidualnych potrzeb pacjenta, lokalizacji korony w jamie ustnej oraz oczekiwań estetycznych. 

Korony metalowe – trwałość bez estetyki

Wykonuje się je z metali szlachetnych (np. złota) lub stopów metali nieszlachetnych, takich jak chrom, nikiel czy kobalt. Największym atutem koron metalowych jest odporność na ścieranie, pęknięcia i korozję. Bez problemu radzą sobie z dużymi siłami żucia, dlatego często stosuje się je na zęby trzonowe, które są mniej widoczne podczas mówienia czy uśmiechu.

Niektórym pacjentom może jednak przeszkadzać kolor, który jest widoczny zwłaszcza przy szerokim uśmiechu. Z tego powodu rzadko stosuje się je na zębach przednich. Warto też wiedzieć, że w przypadku alergii na metale tego typu korony nie mogą być stosowane.

Korony porcelanowe na metalu – kompromis wyglądu i wytrzymałości

Korony porcelanowe na podbudowie metalowej są nadal bardzo popularne i często stosowane w stomatologii protetycznej. Nie bez powodu. Łączą w sobie estetykę porcelany z trwałością metalu, dzięki czemu dobrze sprawdzają się zarówno w przednim, jak i bocznym odcinku łuku zębowego. Wyglądają bardzo naturalnie – porcelana wiernie odwzorowuje kolor i strukturę szkliwa. Warto jednak pamiętać, że nie są tak przezierne jak korony pełnoceramiczne. U osób z bardzo cienkimi dziąsłami może pojawić się nieestetyczna ciemna linia w okolicy szyjki zęba, właśnie przez obecność metalu.

Korony pełnoceramiczne – naturalny efekt bez domieszki metalu

Korony pełnoceramiczne to jedne z najbardziej estetycznych uzupełnień protetycznych. W całości wykonuje się je z ceramiki, dzięki temu świetnie imitują naturalny wygląd zęba. Ich powierzchnia doskonale odbija światło, a odcień można idealnie dopasować do koloru sąsiednich zębów.

Pacjenci cenią je za naturalny efekt i brak szarej obwódki przy dziąśle. Korony pełnoceramiczne są również biokompatybilne i nie wywołują reakcji alergicznych. Chociaż są nieco mniej odporne na silne siły żucia niż korony cyrkonowe czy metalowe, przy prawidłowym użytkowaniu mogą służyć przez wiele lat.

Korony cyrkonowe – nowoczesność, trwałość i estetyka

Korony cyrkonowe to najbardziej zaawansowane rozwiązania w stomatologii estetycznej. Wykonuje się je z tlenku cyrkonu, czyli materiału o wyjątkowej wytrzymałości i wysokiej biokompatybilności. Dzięki temu korony te są trwałe i bezpieczne dla organizmu. Ich największą zaletą jest wygląd. Cyrkon doskonale imituje naturalny ząb – jest półprzezroczysty i pozwala uzyskać efekt bardzo zbliżony do prawdziwego szkliwa. Z tego względu korony cyrkonowe często są wybierane do odbudowy zębów przednich. Nie przebarwiają się i nie powodują ciemnych linii przy dziąśle.

Korony kompozytowe – rozwiązanie tymczasowe

Korony kompozytowe najczęściej pełnią funkcję tymczasową, na przykład podczas oczekiwania na wykonanie trwałej odbudowy. Powstają z materiału zbliżonego do tego, który wykorzystuje się do standardowych wypełnień, czyli z żywic kompozytowych. Ich atutem jest przystępna cena oraz krótki czas przygotowania. Należy jednak pamiętać, że pod względem trwałości i walorów estetycznych ustępują rozwiązaniom z porcelany czy cyrkonu. Z biegiem czasu mogą ulegać przebarwieniom, ścierać się oraz matowieć. Z tego względu dentyści traktują je przede wszystkim jako opcję tymczasową, a nie docelowe uzupełnienie protetyczne.

Poniższa tabela prezentuje porównanie koron zębowych.

Rodzaj korony	Estetyka	Trwałość	Zastosowanie	Charakterystyka dodatkowa
Metalowa (np. stal, złoto)	Niska	Bardzo wysoka	Zęby trzonowe (niewidoczne)	Niewidoczna przy uśmiechu, odporna na pękanie i ścieranie
Porcelana na metalu	Dobra	Dobra	Zęby boczne i przednie	Estetyczna, ale przy dziąśle może być widoczny pasek metalu
Pełnoceramiczna (porcelanowa)	Bardzo wysoka	Średnia do dobrej	Zęby przednie	Wygląda naturalnie, idealna do widocznych miejsc
Cyrkonowa	Bardzo wysoka	Bardzo wysoka	Zęby przednie i tylne	Bardzo trwała, naturalny wygląd, brak metalu
Kompozytowa	Niska	Niska	Tymczasowe uzupełnienie protetyczne	Łatwa do wykonania, stosowana na czas oczekiwania na koronę docelową